معتبر درسى در علم صرف محسوب گرديده است « 1 » . علامهء تفتازانى دو شرح بر تلخيص المفتاح دارد يكى بنام مطوّل كه شرحى مفصل و از مهمترين كتب درسى در علوم بلاغت شمرده مىشود و حواشى و تعليقات متعدد بر آن نوشته‌اند ، و ديگر شرحى كوتاهتر كه به « مختصر » معروفست و آن نيز از جملهء شرحهاى مهم تلخيص المفتاح و جزو كتب درسى است . علامه مير سيد شريف جرجانى كه نام او را قبلا آورده‌ايم از معاصران سعد الدين تفتازانيست كه با هم در دربار تيمور لنگ بسر مىبردند و با يكديگر مباحثات و محاوراتى داشتند . مصنفات اين استاد از شروح و حواشى و تحقيقات به پنجاه مىرسيد و از آن جمله شرح قسم سوم از مفتاح العلوم و حاشيه بر كتاب مطول و نيز حاشيه بر كتاب مختصر تفتازانى است . بعد از اختصار خطيب قزوينى از مفتاح العلوم سكاكى كه منشاء شروح و حواشى مذكور شده است ، مختصر مهم ديگرى از آن كتاب در قرن هشتم ترتيب يافت بنام « الفوائد الغياثيه » بدست قاضى عضد الدين ايجى ( م 756 ) كه نام وى را چند بار در شمار علماى زمان آورده‌ايم و از شاگردان او مشاهيرى از قبيل شمس الدين كرمانى و سيف - الدين ابهرى و سعد الدين تفتازانى را مىشناسيم . فوائد غياثيه اختصارى از قسمت سوم مفتاح العلوم در معانى و بيان و كوتاهتر از تلخيص المفتاح خطيب قزوينى است . قاضى عضد الدين اين كتاب را بنام غياث الدين محمد بن رشيد الدين فضل اللّه به فوائد غياثيه موسوم ساخت . بر فوائد غياثيه چند شرح نوشته شد و از همهء آنها قديمتر شرحى است بنام « تحقيق الفوائد » . مؤلف تحقيق الفوائد شمس الدين كرمانى ( محمد بن بهاء الدين يوسف بن على 717 - 786 ) از كبار علماى فقه و حديث و تفسير و معانى و بيان و علوم عربيه است .

--> ( 1 ) - الاعلام زركلى ج 8 ص 113 - 114 ؛ مفتاح السعاده ج 1 ص 165 - 167 ؛ الدرر الكامنه ج 4 ص 350